Μαρίτα Νικολούτσου και Μέμος Φιλιππίδης: Therapeutic architecture - Ο νέος Λυκαβηττός

To spa διαθέτει ένα υπέργειο τμήμα και ένα υπόγειο τμήμα. Στο υπόγειο, ένας λαβυρινθώδης χώρος αναλαμβάνει τη δροσερή συνύπαρξη με το νερό. Επιλεγμένες φυγές προς το γύρω τοπίο καδράρονται από αρχιτεκτονικά στοιχεία, ενώ φεγγίτες αναλαμβάνουν να φέρουν φως στο εσωτερικό. Ο ψηλοτάβανος αυτός χώρος ορίζεται από τα τεθλασμένα όρια νερού και από αλληλοτεμνόμενους χώρους που επαναλαμβάνουν τα ίχνη διαδοχικών κώνων διαφορετικών μεγεθών. Η κύρια αυτή ψηλοτάβανη αίθουσα προσφέρεται για ανακάλυψη –πιο ελεύθερη γεωμετρικά από τις θέρμες του Zumpthor και χωρίς τις «γεωλογικές» στρώσεις του.

Μαρίτα Νικολούτσου και Μέμος Φιλιππίδης: Therapeutic architecture - Ο νέος Λυκαβηττός

«Ήταν θέμα χρόνου οι φωτογράφοι να γίνουν αρχιτέκτονες» γράφει η Beatriz Colomina στο εισαγωγικό της κείμενο στην πρόσφατη μονογραφία για τον φωτογράφο Thomas Demand. Πράγματι θα μπορούσαμε να αναφερθούμε σε μια σειρά από φωτογράφους που δημιουργούν τεχνητούς χώρους ως θέματα τους αλλά και σε αρχιτέκτονες που σχεδιάζουν χώρους που μοιάζουν με φωτογραφίες μακετών. Αυτό το απροσδιόριστο όριο προσεγγίζει η σειρά φωτογραφιών του Ισπανού φωτογράφου Ortiz Aitor με τον τίτλο «Muros de Luz»: αποτελούν ένα (όχι το μόνο) αρχαϊκό πρότυπο επέμβασης στον Λυκαβηττό. Εικόνες που επανέρχονται στην ατμόσφαιρα του ορυχείου, του νταμαριού, μια σύνδεση με την ιστορία του συγκεκριμένου λόφου στην Αθήνα.

Μαρίτα Νικολούτσου και Μέμος Φιλιππίδης: Therapeutic architecture - Ο νέος Λυκαβηττός

Απέναντι από τις παραπάνω φωτογραφίες που πιστοποιούν τη σημερινή κατάσταση στον Λυκαβηττό, θα μας ενδιέφερε μια επέμβαση που θα καταλαμβάνει την αμήχανη περιοχή πίσω από τον ναό του Αγ. Γεωργίου, μια έκταση που περιλαμβάνει και μια κυκλική δεξαμενή νερού. Μια αρχιτεκτονική που να συνδυάζεται με τον βράχο αλλά την ίδια στιγμή να ξεχωρίζει από αυτόν –εγκοπές να επιτρέπουν φυγές προς τη θέα και τη ίδια στιγμή διατηρούν τη μνήμη από τα λατομεία που υπήρχαν στην περιοχή.

Μαρίτα Νικολούτσου και Μέμος Φιλιππίδης: Therapeutic architecture - Ο νέος Λυκαβηττός

Στον Λυκαβηττό, στην ψηλότερη έξαρση θέας στο κέντρο της πόλης, μια έκπληξη μας περιμένει: Η άνοδος του τελεφερίκ μέσα από ένα ευτελές τούνελ όπου μικρές διαφημίσεις συνδυάζονται με σωλήνες αποχέτευσης. Πάνω, η κατασκευή του εστιατορίου με ξύλινη πέργκολα την οποία καλύπτει καμπυλωμένη μόνωση, διάσπαρτες κεραίες, στοιχισμένες σακούλες σκουπιδιών και ένα πάρκινγκ που ισοπεδώνει το ανάγλυφο σε μια από τις πιο σημαντικές φυσικές εξάρσεις του αθηναϊκού τοπίου. Η επίσκεψη μας σε ένα τοπόσημο όρασης της πόλης απαιτεί παράδοξα την ίδια στιγμή να παραβλέψουμε τμήματα του. Η θεωρία του Αθηναίου για «περισσότερο πράσινο», βραχυκυκλωμένη από τις πράξεις μας (την εγκατάλειψη των πάρκων της πόλης) έχει οδηγήσει τον «εγκαταλελειμμένο αρχιτεκτονικά» Λυκαβηττό σε απαξίωση. Η «θεραπευτική αγωγή» ζητάει εδώ μια αρχιτεκτονική αντάξια και όχι κατώτερη, ένα κτίριο που να ξεκουράζει με νερό και spa, μια δροσερή όαση εμπειρίας της φύσης πέρα από την καθιστική ενατένιση. Μια επέμβαση που δεν θα τροποποιήσει το προφίλ του Αγ. Γεωργίου όπως είναι ορατός από την Ακρόπολη, θα επεκταθεί στο γειτονικό βραχώδες τμήμα του και θα συνδυαστεί με την υποβάθμιση του πάρκινγκ και την κάλυψη του με βατό τοπίο: Στον νέο Λυκαβηττό επιχειρείται μια αναβάθμιση της φύσης μέσω της αρχιτεκτονικής.