Saturday, December 09, 2006
Friday, December 08, 2006
Immersion
Μέχρι αυτό το σημείο κινηθήκαμε ανιχνευτικά, αναζητώντας εργαλεία, παράγοντες που θα καθορίσουν την πορεία μας, παραμέτρους, οπτικές, στοιχεία της αθηναϊκής πραγματικότητας και των ευρύτερων δεδομένων.Θέλουμε πλέον να διατυπώσουμε την πρότασή μας, τους στόχους και τη στρατηγική μας.
Θα επιχειρήσουμε μια αισθητηριακή προσέγγιση στο θέμα του πρασίνου προτείνοντας συγκεκριμένες επεμβάσεις που απευθύνονται σε σύγχρονα δεδομένα της αστικής εμπειρίας με σκοπό την αναβάθμιση της ποιότητας ζωής.
Με ποιά κριτήρια όμως ορίζεται η ποιότητα ζωής;
Διεθνείς Οικονομικοί Οργανισμοί (The World Bank, OECD, IMF) μετρούν το βιοτικό επίπεδο με γνώμονα
στοιχεία πάνω στην παραγωγή και κατανάλωση αγαθών όπως για παράδειγμα τον αριθμό ψυγείων ή συνδέσεων internet κατά κεφαλή.Εμείς εξετάζουμε την ποιότητα ζωής στην πόλη μέσα από ερεθίσματα και παράγοντες που επηρεάζουν τον τρόπο που βιώνουμε το αστικό περιβάλλον γύρω μας. Σ'αυτή την προσπάθεια έχουμε ανάγκη από όργανα μέτρησης, αισθητήρες που να σφυγμομετρούν την πόλη. Στοιχεία όπως τα παρακάτω κινητοποιούν την αισθητηριακή μας αντίληψη για την Αθήνα.
Πυκνότητα Οι απογραφές πληθυσμού (ανά δεκαετία), ατόμων/ κατοικία, δήμο κτλ. αδυνατούν σήμερα να παρακολουθήσουν τις μαζικές ή ατομικές μετακινήσεις στις πόλεις. Το Μ.Ι.Τ στο SENSEable City Laboratory ήδη αναπτύσσει την ιδέα της χαρτογράφησης σε πραγματικό χρόνο της πληθυσμιακής πυκνότητας στην πόλη μέσα από τα στίγματα των κινητών τηλεφώνων. Μπορούμε πλέον να δούμε την πυκνότητα όχι σαν στατικό δεδομένο, αλλά σε 4 διαστάσεις με τις κινήσεις, τις συγκεντρώσεις και τις ροές των ατόμων.
Θερμοκρασίες Η υπερθέρμανση της Αθήνας καθιστά την καθημερινή πραγματικότητα, ιδιαίτερα στο κέντρο, ολοένα δυσκολότερη. Το Εθνικό Αστεροσκοπείο έχει εγκατεστημμένα όργανα θερμομέτρησης σε κομβικά σημεία της Αθήνας για καθημερινή παρατήρηση των διακυμάνσεων, των καυσώνων, των σημείων κορύφωσης θερμοκρασιών, των θερμονησίδων.Οι πλημμύρες πλήττουν με περιοδικότητα 2-4
ετών περίπου το 1/3 της επιφάνειας του λεκανοπεδίου, ενώ τα αντιπλημμυρικά έργα προσανατολίζονται σε λύσεις κλειστών αγωγών περιορισμένης παροχετευτικότητας. Στην Αθήνα πέφτει με τη βροχή περίπου μισός τόνος νερό /τ.μ κάθε χρόνο και υπολογίζεται ότι αυτό το νούμερο θ'αυξηθεί. Σε μια πόλη διάστικτη από φυσικούς αγωγούς ( ποτάμια, ρέματα, χειμάρρους) μπορούμε εύκολα να φανταστούμε τη διαχείριση κι αξιοποίηση αυτής της ποσότητας νερού. Επιπλέον, εφαρμογές GPS υπολογισμού ροών υδάτων σε σχέση με τοπογραφικά δεδομένα επιτρέπουν σήμερα την αντιμετώπιση του νερού σαν δυναμικό στοιχείο της αστικής γεωγραφίας.
Η ρύπανση αποτελεί αναμφίβολα το πρωτεύον ζήτημα σε ότι αφορά τους περιβαλλοντικούς κινδύνους παγκοσμίως κι ένα από τα κυριότερα προβλήματα της Αθήνας. Τα πανεπιστήμια, τα επιστημονικά ινστιτούτα και το ΥΠΕΧΩΔΕ διαθέτουν τόσο όργανα μέτρησης και σταθμούς σε ολόκληρη την Ελλάδα όσο και λεπτομερή δεδομένα για τους ρύπους, τις εκπομπές αερίων και co2, το νέφος και τις κινήσεις του (από μετεωρολογικούς αισθητήρες ποιότητας αέρα, ταινίες- μέθοδος φασματομετρίας διαφορικής απορρόφησης). Όλα αυτά είναι ένα πλήθος πληροφορίας που διατίθεται προς αξιοποίηση.
Θόρυβος Το 60% του πληθυσμού της Αθήνας και του Πειραιά κατοικεί σε περιοχές με υψηλές στάθμες οδικού θορύβου. Συνήθως οι μετρήσεις στις αστικές μελέτες αφορούν μόνο την ένταση ήχου (2 δίκτυα 24ωρης παρακολούθησης θορύβου στα Σπάτα και την Αττική Οδό). Υπάρχουν ωστόσο πολύ εξελιγμένα όργανα συλλογής κι ανάλυσης άλλων ιδιοτήτων του ήχου (συχνότητες, χροιές, ανακλάσεις, απορρόφηση, απομόνωση πηγών) προερχόμενα από τη μουσική βιομηχανία. Η δουλειά καλλιτεχνών πάνω στη σχέση της μουσικής με τον ήχο της πόλης δίνει ήδη μια άλλη ανάγνωση της αστικής ακουστικής εμπειρίας.Θα μπορούσε κανείς να σκεφτεί άλλα τέτοια ερεθίσματα;
Στο προηγούμενο entry αναφερθήκαμε στην υπερθέρμανση του πλανήτη, σενάρια, εικασίες αλλά και χειροπιαστές συνέπειες στην εμφάνιση ακραίων καιρικών φαινομένων και σημαντικών επιδράσεων στα οικοσυστήματα.
Όλα τα παραπάνω φαινόμενα χαρακτηρίζονται από αβεβαιότητα, είναι δυναμικά, εξελίσσονται στο χώρο και το χρόνο, μεταλλάσσονται και μεταλλάσσουν διαρκώς το περιβάλλον ζωής των Αθηναίων.
Δεν υπάρχουν ασφαλείς μέθοδοι πρόβλεψης. Νέα μέσα και τεχνικές όμως παρέχουν τη δυνατότητα να παρατηρούμε και να καταγράφουμε τα φαινόμενα τη στιγμή που συμβαίνουν. Η μετεωρολογία αναπτύσσει τεχνολογίες αιχμής που αναλύουν κι αναπαριστούν κλιματικά φαινόμενα συγχρόνως με την εμφάνισή τους. Το χρηματιστήριο βασίζεται ακριβώς στην αυτόματη ενημέρωση κι αναβάθμιση των δεδομένων.
Η "τακτική" παραγωγής πρασίνου στην Ελλάδα, από την άλλη, βασίζεται σ'ένα αφηρημένο κι αναποτελεσματικό "φυτεύω=βελτιώνω" κι οι χρόνοι ανάμεσα στη σύλληψη ενός έργου και την υλοποίησή του το θέτουν εκτός πραγματικότητας κι επικαιρότητας. (Αναφέρουμε τη σκέψη για Μητροπολιτικό πάρκο στο Γουδή που εκκρεμεί ως διάλογος από το 1977 εως σήμερα με μια σειρά ανεφάρμοστων ρυθμιστικών σχεδίων και διεκδικήσεις κατά καιρούς από τα Ολυμπιακά Ακίνητα, το Στρατό, το γήπεδο του Παναθηναϊκού και την Εκκλησία).
Οι παρεμβάσεις μας πάνω σε δυναμικές κι απρόβλεπτες καταστάσεις στοχεύουν στην άμεση αντίδραση σε πληροφορίες που παράγονται κι αναλύονται σε πραγματικό χρόνο. Συλλέκτες πληροφοριών, ανιχνευτές σκορπισμένοι μέσα στην πόλη τροφοδοτούν μια ασταθή βάση δεδομένων, φορτώνονται σ' ένα δυναμικό interface και παράγουν μια μεταλλασσόμενη χαρτογράφηση του λεκανοπεδίου Αττικής. Στα επόμενα entries θα κατασκευάσουμε ομοιώματα τέτοιων χαρτογραφήσεων και θα πειραματιστούμε με ευέλικτες, μεταβλητές
παρεμβάσεις και ιδέες που απαντούν σε νέες ανάγκες ποιοτήτων ζωής. Οραματιζόμαστε ένα σχεδιασμό που βασίζεται πάνω σε δεδομένα ρευστά, είναι άρα οργανικός, κινείται σε διάφορες κλίμακες: σημειακή, τοπική, αστική, με αρχιτεκτονικές προτάσεις για πράσινο έτοιμες ν'αναδιπλωθούν, εξαπλωθούν, συρρικνωθούν, φουσκώσουν, βυθιστούν, παγώσουν, αποσυντεθούν, ανθίσουν, ξεραθούν, ταξιδέψουν, μεταλλαχθούν.
Saturday, November 25, 2006
Global Warming: Uncertain Environments
Σε αυτό το entry συλλέξαμε πληροφορίες, έρευνες και σενάρια για τις κλιματολογικές συνθήκες και τις επιπτώσεις τους στα οικοσυστήματα. Αναζητήσαμε την επιστημονική βάση των δεδομένων που διατίθενται, τους φορείς που ασχολούνται με τα ζητήματα αυτά και τις διασυνδέσεις μεταξύ τους.
Δημοσιεύουμε κάποια αποσπάσματα των όσων μελετήσαμε. Ολόκληρο το κείμενο παραπέμπει σε διαφορετικές πηγές- στάσεις στην εξερεύνησή μας (link). Η περιήγηση στις διαφορετικές ιστοσελίδες, έγγραφα και δημοσιεύσεις συγκροτεί μια εικόνα της πολυπλοκότητας των φαινομένων και της έλλειψης ολοκληρωμένων απαντήσεων ως προς το μέλλον.

Η μέση θερμοκρασία στη Ευρώπη έχει ανέβει κατά 0,95 ° C τα τελευταία χρόνια και αναμένεται ν'ανέβει κατά 2-6 ° C αυτό τον αιώνα.Το φυσικό περιβάλλον όπως το γνωρίζουμε σήμερα σίγουρα θ'αλλάξει.
Η Ευρώπη ζει μια πρωτόγνωρη αύξηση πλημμυρών τα τελευταία χρόνια.[238 επεισόδια στην περίοδο 1975- 2001, 15 σοβαρά επεισόδια μόνο το 2002]
Παρατηρείται δραστική αύξηση καυσώνων και δασικών πυρκαγιών.

Οι συνθήκες αυτές αρχίζουν να καθιστούν κάποιες περιοχές μη κατοικήσιμες.
Ανησυχητικές είναι οι προβλέψεις ότι το 1/3 της γης θα είναι έρημος μέχρι το 2100. (δελτίο 20/10/2006)Έρευνες αναφέρουν μια τάση κίνησης των κλιμάτων από τον ισημερινό προς τους πόλους.
Κάποια είδη ζωικών και φυτικών οργανισμών στην Ευρώπη ήδη μετοικούν χιλιάδες χιλιόμετρα βορειότερα.
Μπορούμε να αναμένουμε το εύκρατο κλίμα της Ελλάδας να εμφανίσει στα επόμενα χρόνια τροπικά χαρακτηριστικά [αύξηση θερμοκρασίας, βροχοπτώσεων, ξηρασία, απότομες διακυμάνσεις και κλιματική αστάθεια].
Όσον αφορά το μικροκλίμα της Αθήνας και του λεκανοπεδίου της Αττικής, η ιδιαιτερότητα του οφείλεται κατά κύριο λόγο στο φαινόμενο της αστικής θερμονησίδας.
Με τον όρο αυτό χαρακτηρίζεται το φαινόμενο στο οποίο η θερμοκρασία που απορροφάται από τα κτήρια, τους δρόμους και τις άλλες κατασκευές μιας περιοχής στη διάρκεια της ημέρας επανεκπέμπεται το βράδυ δημιουργώντας υψηλές θερμοκρασιακές διαφορές μεταξύ της αστικής και της γειτονικής αγροτικής περιοχής.
Για την περίπτωση της Αθήνας, αυτές υπολογίζονται στους 8 - 12° C.
Όλα τα αποτελέσματα των εκτιμήσεων για τις αλλαγές σε περιφερειακό ή τοπικό επίπεδο χαρακτηρίζονται από εξαιρετική αβεβαιότητα.
Πώς λοιπόν μπορούμε λοιπόν να διατυπώσουμε προτάσεις για το πράσινο στην Αθήνα με δεδομένους τους παράγοντες της αστάθειας και της αβεβαιότητας; Με ποιους τρόπους μπορούμε να τους μετατρέψουμε σε εργαλεία είτε ανάλυσης και κριτικής σκέψης (προσθέτοντας άλλο ένα επίπεδο στην ανάγνωσή μας της κατάστασης) είτε ακόμα περισσότερο σε εργαλεία σύνθεσης και παραγωγής ιδεών;
Απέναντι στην τάση για καταστροφολογία αντιτάσσουμε μια οπτική του πρασίνου σαν ανακουφιστικό παράγοντα σε προβλήματα τοπικής εμβέλειας όπως πλημμύρες, ξηρασία και καύσωνες. Σκοπεύουμε να διερευνήσουμε σενάρια πάνω σε επερχόμενες ή ήδη παρούσες κλιματολογικές ακρότητες ως ένα τρόπο ν'απελευθερώσουμε τη σκέψη μας και ν'αναζητήσουμε ιδέες στις οποίες το πράσινο έχει ενεργό ρόλο.
Monday, November 13, 2006
Out of Control
Η αρχιτεκτονική ως συνθετική οπτική αισθητικών, κοινονικοπολιτικών, οικονομικών, επιστημονικών και φιλοσοφικών ερεθισμάτων βρίσκεται στο περιθώριο των εξελίξεων. Αντιλαμβανόμαστε την συνθήκη αυτή σαν μια χαμένη ευκαιρία, μια σπατάλη πνευματικού κεφαλαίου που διαθέτει η κοινωνία μας.
Η παρατεταμένη απουσία της αρχιτεκτονικής στον προβληματισμό για την Αθήνα αποτελεί την αφορμή για τη συμμετοχή μας στην πρωτοβουλία Athens9. Όπως είναι φυσικό σε κάθε συλλογική προσπάθεια, πολλά ερωτήματα προκύπτουν σε σχέση με τη μορφή και το σκοπό της. Χρειάζεται τελικά μια ομάδα από αρχιτέκτονες χωρίς κοινές φιλοσοφικές, πολιτικές ή αισθητικές βάσεις να εκφράσει ένα κοινά αποδεκτό μανιφέστο; Ποια είναι η κινητήρια δύναμη που καθοδηγεί μια προσπάθεια χωρίς εκφρασμένη κεντρική σύλληψη (concept) ;
Από τη στιγμή που δεν υπάρχει ένα συνεκτικό πλαίσιο μέσα στο οποίο λειτουργούμε (Athens9) θα θέλαμε να εκφράσουμε τον τρόπο που αντιλαμβανόμαστε εμείς (deca) τις δυνατότητες της περιπέτειας που έχουμε ξεκινήσει.
Στόχος μας είναι το Athens Update να λειτουργήσει σαν δεξαμενή ιδεών και κυρίως σαν μια ανοιχτή διαδικασία ανταλλαγής κι αλληλεπίδρασης με μόνο περιορισμό το κοινό ενδιαφέρον για την Αθήνα.
Στη θέση μιας κοινής βάσης κι ενιαίας ιδεολογίας οραματιζόμαστε ένα σύνολο του οποίου η δυναμική δεν προκύπτει από την ομοιογένεια αλλά από το πλήθος και την πολυφωνία. (εικ. 1,2)
Στο Out of Control o Kevin Kelley μελετά τη λειτουργία της κυψέλης και τη νοημοσύνη του σμήνους μελισσών. Η αρχή της κυψέλης (hive mind) βασίζεται στην ευφυία, την πολυπλοκότητα και τη διάδραση (interaction) που αναπτύσσει το σύνολο του οργανισμού με χαρακτηριστικά που δεν κατέχουν ατομικά τα μέλη της. Αυτόνομα μέλη διατηρούν διασυνδέσεις μεταξύ τους αλλά όχι με έναν κεντρικό κόμβο. Δεν υπάρχει αλυσίδα παραγωγής αλλά μια πολλαπλότητα από παράλληλες ενέργειες των οποίων η σημασία έγκειται στο σύνολο που ανήκουν. Σε υψηλό βαθμό συνδεσιμότητας και μεγάλο αριθμό μελών, η δυναμική της μάζας παίρνει το πάνω χέρι.Η Αθήνα των διάσπαρτων συλλογικοτήτων, της ατομικής πρωτοβουλίας και της διάτρητης κεντρικής οργάνωσης μοιάζει ιδανικός τόπος για την εγκατάσταση μιας κυψέλης ιδεών.

Το blog που έχει ξεκινήσει είναι ένα από τα μέσα όπου σκέψεις, ιδέες και συνθέσεις μπορούν να συγκροτηθούν σε σύνολο με δυναμικό τρόπο, ενσωματώνοντας τον παράγοντα του χρόνου, της ροής και του στιγμιαίου. Με αφετηρία το blog φανταζόμαστε το Athens Update ν'απλώνει πλοκάμια προς άλλα μέσα, εξερευνώντας διαφορετικούς τρόπους παραγωγής, ανταλλαγής κι επικοινωνίας ιδεών. Χρειαζόμαστε τροφή για σκέψη, συνεργούς και πλατφόρμες συνδέσεων.

Οι λόφοι ως παρατηρητήρια μιας πόλης που μετακινείται προς τα δυτικά με σημαία τις γκαλερί.
[Λέανδρος / No more securitad (1998) ]

Η Αθήνα σαν δίπολο του αρχαιοελληνικού κάλλους και της μικροαστικής αναρχίας. [Τσουμπλέκας Δ. / Ουδεμιά Ευθύνη. Free Parking (2000)]
Τότε που η Πανεπιστημίου ήταν πεζόδρομος και φιλοξενούσε υπογείως της την Εθνική Βιβλιοθήκη. Ένας "ποταμός γνώσης" 900 μέτρων από το Σύνταγμα ως την Ομόνοια, ανάμεσα στην Ακρόπολη και το Λυκαβηττό.
[Chi Wing Lo, Δαβλάντη Παναγιώτα / Βιβλιοθήκη της Ελλάδος (1993)]

Πώς να χαράξετε μια καινούργιαπορεία στην Αθήνα με φωτοβολίδες
ανά τριάντα βήματα
- το φως ορίζει χώρο.
[Francis Alys / Performance για την Outlook (2004)]
Το κάποτε που έγινε τώρα της πόλης που θα σχεδιάζεται με βάση την τηλε-εργασία, την τηλε-διεύθυνση - όταν η εγγύτητα ορίζεται με ταχύτητες επικοινωνίας. [Τάκης Ζενέτος / Ηλεκτρονική Πολεοδομία (1969)]

Ένας επιχειρηματίας διαχέει τα δωμάτια του σπιτιού του σε διάφορα σημεία της Αθήνας
από φόβο για τρομοκράτες που μπορεί να τον παρακολουθούν. [Χρήστος Παπούλιας / Η διασκορπισμένη κατοικία (2002)]
Tuesday, October 31, 2006
Ρευστοί Μηχανισμοί
Σε πρώτη φάση, η δομή των συλλογισμών μας δεν είναι γραμμική. Αλλάζουμε κλίμακα, μέσα ανάλυσης και οπτικές γωνίες.
Σήμερα ανοίγουμε δύο θέματα:
1. Εξετάζουμε την προσβασιμότητα στους χώρους πρασίνου
2. Αναζητούμε μηχανισμούς επέμβασης
ΠΡΟΣΒΑΣΙΜΟΤΗΤΑ
Επικεντρώσαμε την προσοχή μας στο κέντρο της Αθήνας αποτυπώνοντας τρεις βαθμούς προσβασιμότητας στους χώρους πρασίνου.

Μας εκπλήσσει το γεγονός ότι υπάρχει ελεύθερη πρόσβαση στο μεγαλύτερο ποσοστό των χώρων πρασίνου.
Εκτός από τους τοίχους, τους φράχτες και τους φύλακες, που φαίνονται στο χάρτη, τα εμπόδια πρόσβασης προκύπτουν από χωρικές ποιότητες, ψυχολογικούς παράγοντες και κυρίως στοιχεία της νοοτροπίας, της κουλτούρας και της καθημερινότητας των κατοίκων της πόλης.
Περνάμε δίπλα στον Κεραμεικό χωρίς να τον δούμε; Η ανηφόρα του Λυκαβηττού μας αποτρέπει; Τα νεκροταφεία μας ανατριχιάζουν; Το παρκάκι της γειτονιάς φαίνεται μίζερο; Το Πεδίον του Άρεως είναι τρομακτικό μετά τις 21:00; Η Αποστόλου Παύλου παραείναι πολυσύχναστη τις Κυριακές;
Τι είδους παρεμβάσεις λοιπόν θα μπορούσαν να λάβουν υπόψη τέτοιους παράγοντες και να συμβάλλουν στην αλλαγή της οπτικής μας απέναντι σε ήδη υπάρχοντες χώρους;
ΡΕΥΣΤΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ
Δίνουμε στους χώρους πρασίνου ρευστή μορφή έτσι ώστε να μας φανερωθούν δυνατότητες μεταμόρφωσής τους πέρα από τα όρια που αντιλαμβανόμαστε.
Παίρνουμε έμπνευση από τα σταγονίδια νερού, τις αντιδράσεις και τις κινήσεις τους.
Η παρατήρησή τους μας οδηγεί σε 4 μηχανισμούς.
σύμπτυξη (μηχανισμός σύνδεσης)δύο ή περισσότεροι χώροι σε εγγύτητα
συνενώνονται σε ένα μεγαλύτερο
ροή (μηχανισμός σύνδεσης)συνδέσεις χώρων σε απόσταση μέσω
γραμμικών δικτύων
διάχυση (μηχανισμός εξάπλωσης)"ξεχείλισμα" από μία μάζα προς
διαφορετικές κατευθύνσεις
κονιορτοποίηση (μηχανισμός πολλαπλασιασμού)μηχανισμός που μοιάζει με ψεκασμό
Wednesday, October 18, 2006
confetti pattern
Η έρευνα του Γ. Ντούρου καταλήγει στο ότι η Αθήνα έχει χαμηλή αναλογία πρασίνου ανά κάτοικο σε σχέση με άλλες ευρωπαϊκές πόλεις, ένα αίσθημα που μοιράζονται και οι πολίτες της. Τι είναι όμως πράσινο; Με ποια κριτήρια καταμετρείται; Θα ξεκινήσουμε μελετώντας την μητρόπολη των Αθηνών από ψηλά.
- Μήπως δεν πρέπει να θεωρούμε δεδομένη την απουσία πρασίνου στην Αθήνα;
- Μήπως πρόκειται για μια κοινή ατίληψη που οφείλεται στην « κονιορτοποίηση» και διασπορά του πρασίνου;
- Τι είδους μηχανισμούς παραγωγής, οργάνωσης, επέμβασης μπορεί να εντοπίσει κανείς μέσα στο "confetti pattern" των χώρων πρασίνου της Αθήνας;
- Πόσο πράσινο έχουμε; Πόσο χρειαζόμαστε; Και πώς θέλουμε να το χρησιμοποιήσουμε;
Saturday, October 07, 2006
decaARCHITECTURE: Πράσινο
Μέσα από την προεκλογική εκστρατεία των υποψηφίων για τις δημοτικές
εκλογές, αναδύονται με σταθερή εμμονή, οι ανάγκες των κατοίκων της Αθήνας για «ελεύθερους» κοινόχρηστους χώρους πρασίνου. Για τους επόμενους
μήνες θα εξερευνήσουμε το δυναμικό της υπάρχουσας δυναμικής πρασίνου
της πόλης, που βρίσκεται σε χειμέρια νάρκη και θα προτείνουμε τρόπους για
την αναγέννηση και την επέκταση του.










