Εφήμερα Όρια 8

ΤΩΡΑ ΚΑΙ ΜΕΤΑ
Τα ΕΟ αποτελούν τοπόσημα της σημερινής διάχυσης της Αθήνας προς τα Μεσόγεια.
Η προγραμματική ασάφεια της περιοχής ή, αν θέλετε, η πολυ-προγραμματική της σύσταση (είναι περιοχή αγροτικών καλλιεργειών; περιοχή κατοικίας; περιοχή βιοτεχνίας; περιοχή χώρων αποθήκευσης; περιοχή μετάβασης-ενδιάμεση περιοχή;) δίνουν την ευκαιρία για την πρόταση σχεδιασμού των ΕΟ.
Η προγραμματική ασάφεια δίνει τη δυνατότητα για νέους κτιριακούς τύπους: ψηλά κτίρια που αναμιγνύουν κατανάλωση και κατοικία.
Αυτό το πείραμα μπορεί να γίνει καθώς τα ΕΟ βρίσκονται πάνω στα δίκτυα της διάχυσης.
Η εύκολη προσβασιμότητα που προσφέρουν τα δίκτυα δίνει τη δυνατότητα για την ανάπτυξη προγραμμάτων κατανάλωσης μεγάλης κλίμακας.
Η εύκολη προσβασιμότητα που προσφέρουν τα δίκτυα δίνει τη δυνατότητα για την ανάπτυξη προγραμμάτων εφήμερης κατοικίας: κατοικία στην οποία ο κάτοικος είναι περαστικός.
Η διάχυση στα Μεσόγεια –όπως και προηγούμενες αναπτύξεις της ελληνικής πόλης- δεν φαίνεται να ακολουθεί κάποιο συγκεκριμένο ρυθμιστικό σχέδιο.
Η πόλη θα εξαπλωθεί πρώτα κατά μήκος των δικτύων˙ στη συνέχεια τα κενά θα αρχίσουν να κλείνουν. Έτσι, στο δρόμο της πόλης προς τη θάλασσα, τα ΕΟ θα ενσωματωθούν στην αστική μάζα: δεν θα αποτελούν πια «όρια», η εφήμερη διάστασή τους θα έχει χαθεί˙ θα είναι λιγότερο αναγνωρίσιμα, παρόλο που το ύψος τους και η γραμμική τους ανάπτυξη, βασισμένη στην επανάληψη με παραλλαγές των όγκων τους, θα τα διαφοροποιεί.
Όμως, σε μεγάλο βαθμό, οι χωρικές ποιότητες των ΕΟ θα διατηρηθούν.

Εφήμερα Όρια 7

Υπόθεση :

Οι κάτοικοι των Εφήμερων Ορίων περνούν όλη τη μέρα τους ή πολλές μέρες της εβδομάδας, ή κάποιες ολόκληρες εβδομάδες μακριά από το σπίτι τους όπου και επιστρέφουν για να κοιμηθούν. Ο τρόπος ζωής των κατοίκων των ΕΟ χαρακτηρίζεται από αυξημένη κινητικότητα, αλλιώς δεν θα επέλεγαν να μείνουν στο συγκεκριμένο συγκρότημα, θα επέλεγαν σπίτι με κήπο τα προάστια, ή διαμέρισμα στο κέντρο της πόλης. Οι κάτοικοι των ΕΟ δεν έχουν ανάγκη από μόνιμο χώρο κατοίκησης παρά από χώρο εφήμερης κατοίκησης, μια βάση.

[εφήμερη κατοίκηση - «βάση»: οι κάτοικοι αυτοί δεν περνούν μεγάλο μέρος της ημέρας, της εβδομάδας ή του μήνα στη συγκεκριμένη κατοικία, επιθυμούν μόνο εύκολη και ταχεία πρόσβαση από και προς τα δίκτυα (αυτοκίνητο, μετρό, προαστιακός) και εύκολη και ταχεία εξυπηρέτηση από χώρους κατανάλωσης - χρησιμοποιούν την κατοικία τους ως βάση εξόρμησης. Σε σύντομο διάστημα ίσως φύγουν για άλλη πόλη ή ίσως αλλάξουν τρόπο ζωής και εγκατασταθούν σε άλλο μέρος της ίδιας πόλης.]

Ο σχεδιασμός των ΕΟ υποστηρίζει τη συνύπαρξη κατοικίας και κατανάλωσης επιχειρώντας να «παρα-τραβήξει» τη σχέση αυτή αναζητώντας νέες –ίσως όχι οικείες- αρχιτεκτονικές σχέσεις προγράμματος-χώρου.

Τα ΕΟ θα μπορούσαν αν ιδωθούν ως εφήμερες αλλά και εθελοντικές κοινότητες. Ο περιορισμένος χρόνος ανάπτυξης προσωπικών σχέσεων επιχειρείται να αναπτυχθεί με την ύπαρξη «χώρου επαφής» των κατοίκων [που περιλαμβάνει χώρο καθιστικού, βιβλιοθήκη και βεράντα με θέα και ξαπλώστρες για ηλιοθεραπεία] καθώς και άλλων χώρων συλλογικότητας – σε αυτούς περιλαμβάνονται οι χώροι κατανάλωσης: ψωνίζοντας μαζί αναπτύσσουμε τη σχέση μας, γνωριζόμαστε καλύτερα - πάντα επιφανειακά βέβαια…

Η διαβίωση σε ένα διαμέρισμα μέσα από το οποίο περνά ένα γυάλινο ασανσέρ, στο δρόμο του για άλλους χώρους και ορόφους, επιτρέποντας περιορισμένη επαφή με άγνωστους περαστικούς θέτει το ζήτημα της σχέσης δύο αγνώστων, το ζήτημα της οικιακής ασφάλειας, το να ζει κανείς ανάμεσα στην παρουσία αγνώστων: τα πρόσωπα δεν υπάρχουν, δεν είναι αναγνωρίσιμα, παραμένουν θολά, παρουσίες. Δεν είναι ίσως η πιο εύκολη εμπειρία, αλλά ίσως να είναι ενδιαφέρουσα… Σε κάθε περίπτωση μπορεί κανείς να απομονωθεί.

Η αττική οδός δεν έχει ανάγκη τα ΕΟ, τα ΕΟ έχουν ανάγκη την αττική οδό, την χρησιμοποιούν ως σύνδεση με την Αθήνα, την Ευρώπη και τον κόσμο, αποτελεί προϋπόθεση για την ύπαρξή τους.

Τα ΕΟ δεν βρίσκονται σε κάποιο τμήμα της αστικής διάχυσης της βόρειας Ευρώπης όπου μέρος του πληθυσμού κατοικεί σε μία ενδιάμεση αστική κατάσταση. Το επίπεδο μιας αυξημένης κινητικότητας που συναντάται εκεί δεν υφίσταται ακόμη στην Αθήνα. Όμως, τα βήματα είναι γοργά, η Αθήνα έχει ραγδαία μεταλλαχθεί τα τελευταία χρόνια. Σκεφτείτε την ανατροπή στον τρόπο ζωής που έχει ήδη συντελεστεί : χιλιάδες Αθηναίων ταξιδεύουν καθημερινά (και σε μορφή μαζικής εξόδου τα σαββατοκύριακα) πολλά χιλιόμετρα στην αττική οδό για να ψωνίσουν μέσα σε ένα τεράστιο μπλε υπόστεγο-bunker σύγχρονη σχεδιασμένη σουηδική οικιακή επίπλωση και να κάνουν διάλλειμα τρώγοντας στοιβαγμένοι αγκαλιά με αγνώστους γενικής φύσης φτηνή ευρω-σουηδική κουζίνα. Στο τέλος μαζεύουν τα πιάτα τους τοποθετώντας τα σε δίσκους ώστε να μην επιβαρύνουν το κόστος των προϊόντων που θα αγοράσουν με το μισθό του υπαλλήλου που θα χρειαζόταν για να καθαρίσει…

Εφήμερα Όρια 6

Χώροι κατανάλωσης:


1. Τα επίπεδα των χώρων κατανάλωσης τοποθετούνται τυχαία ανάμεσα σε αυτά των κατοικιών.

2. Οι χώροι κατανάλωσης έχουν πρόσβαση από τα δύο μεγαλύτερα σε μέγεθος ασανσέρ του κατακόρυφου πυρήνα κάθε πύργου που ξεκινούν από την πλατφόρμα [στάθμη +6,00] και διατρυπούν, στη διάρκεια της κατακόρυφης κίνησής τους, τις κατοικίες που συναντούν στα διάφορα επίπεδα.

3. Οι χώροι κατανάλωσης στεγάζουν μεγάλης κλίμακας προγράμματα [super-market, cineplex, χώροι άθλησης] αλλά και μεσαίας ή μικρής κλίμακας προγράμματα [εστιατόριο, μπαρ, χώρος διαλογισμού, χώρος ευεξίας, χώρος πλυντηρίων, χώρος επαφής, βιβλιοθήκη].

4. Δύο πύργοι συνδέονται μεταξύ τους ψηλά δημιουργώντας ένα οριζόντιο κτίριο-γέφυρα. Αυτό στεγάζει Γυμναστήριο και Χώρο Επαφής για τους κατοίκους των Εφήμερων Ορίων.

5. Το Γυμναστήριο είναι ένας γραμμικός χώρος με διαδρόμους, όργανα και χώρους άθλησης κατά μήκος της όψης που κοιτά στην αττική οδό. Κατά μήκος της άλλης όψης που κοιτά στη θάλασσα παρατάσσεται μια σειρά γυάλινων θαλάμων ντους και lockers αποδυτηρίων. Στο πατάρι του Γυμναστηρίου τοποθετούνται οι γυάλινοι χώροι ευεξίας. Στόχος η ασαφής οπτική συνύπαρξη των αθλούμενων.

6. Ο Χώρος Επαφής αποτελεί το χώρος συλλογικότητας των ΕΟ και βασίζεται σε ένα χώρο βιβλιοθήκης. Η βιβλιοθήκη είναι ταυτόχρονα χώρος ανάγνωσης βιβλίων και περιοδικών, χώρος συζήτησης, ξεκούρασης και ενατένισης της θέας. Ειδικότερα στα πατάρια του Χώρου Επαφής δημιουργούνται μικρότερης κλίμακας χώροι που υποστηρίζουν την προσωπική επαφή και αλληλογνωριμία των κατοίκων των ΕΟ.
7. Στο Δώμα του κτιρίου–γέφυρας δημιουργείται υπαίθριος χώρος με βυθισμένες περιοχές για πικ-νικ και παιχνίδι αλλά και «πράσινες» ζώνες με ξαπλώστρες και καθίσματα για ξεκούραση. Το Δώμα αντιμετωπίζεται ως ένας υπερυψωμένος τεχνητός κήπος.

Εφήμερα Όρια 5

Κατοικίες:

1. Κάθε κατοικία καταλαμβάνει την επιφάνεια μισού ορόφου [12x6μ μείον την επιφάνεια της κατακόρυφης κίνησης] και αποτελείται από έναν ενιαίο χώρο με περιοχή ύπνου, έπιπλο προετοιμασίας φαγητού και υγιεινής [ντους, νιπτήρας και wc], περιοχή ξεκούρασης και μπαλκόνι [6x6μ] που κοιτάζει την αττική οδό.

2. Κάθε ένα από τα δύο ασανσέρ που χρησιμοποιούνται για πρόσβαση στις κατοικίες ξεκινά από την πλατφόρμα [στάθμη +6,00] και καταλήγει κατευθείαν σε μία από τις δύο κατοικίες του ορόφου.

3. Κάθε ένα από τα δύο μεγαλύτερα σε μέγεθος ασανσέρ που χρησιμοποιούνται για πρόσβαση στα προγράμματα κατανάλωσης ξεκινά από την πλατφόρμα [στάθμη +6,00] και διατρυπά, στη διάρκεια της κατακόρυφης κίνησής του, τη μία από τις δύο κατοικίες κάθε ορόφου .

4. Τα ασανσέρ ορίζονται από ημιδιαφανείς γυάλινες επιφάνειες που επιτρέπουν την ασαφή οπτική συνύπαρξη κατοίκων και καταναλωτών. Η εσωστρεφής οπτική σχέση ανάμεσα στον επισκέπτη/καταναλωτή και τον κάτοικο συμπληρώνεται από την εξωστρεφή οπτική σχέση τους με τη συνεχή ροή των αυτοκινούμενων περαστικών της αττικής οδού και την ηρεμία του μεσόγειου τοπίου [και, πέρα, στον ορίζοντα, της θάλασσας].

5. Τα Εφήμερα Όρια υποστηρίζουν τη δημιουργία ενός νέου τύπου κατοικίας για τον κάτοικο της σύγχρονης πόλης που δεν αναζητά μια μόνιμη κατοικία παρά ένα χώρο εφήμερης κατοίκησης, μια βάση. Η κατοικία είναι τώρα πιο ανοικτή [έκθετη;] τόσο στο εσωτερικό της όσο και στο εξωτερικό της.

Εφήμερα Όρια 4

Τα Εφήμερα Όρια [ΕΟ] αποτελούν αναπόσπαστο τμήμα των δικτύων της αθηναϊκής διάχυσης στα Μεσόγεια καθώς αναπτύσσονται παράλληλα με αυτά: αυτοκινητόδρομοι της αττικής οδού, σιδηροδρομικές γραμμές του μετρό και του προαστιακού, γραμμές υψηλής τάσης της ΔΕΗ, χαράξεις των καλλιεργειών αμπελιών, κάνναβος των ελαιώνων.


Τα ΕΟ αποτελούνται από τα εξής τμήματα:

1. Πλατφόρμα πρόσβασης και κίνησης [στάθμη +6,00, πλάτος 12μ] που συνδέεται με έξοδο της αττικής οδού και λειτουργεί ως δρόμος διπλής κατεύθυνσης [περιμετρικά δύο λωρίδες πλάτους 3,5μ η καθεμία] και ως χώρος στάθμευσης [πλάτος 5μ, ανάμεσα στις δύο λωρίδες κίνησης]. Η πλατφόρμα διατρυπά τους πύργους των ΕΟ δημιουργώντας χώρους εισόδου προς τα διάφορα κτίρια. Η πλατφόρμα λειτουργεί και ως επίπεδο θέασης προς τα άλλα δίκτυα που αναπτύσσονται παράλληλα με αυτήν: οδηγώντας σε αυτήν κανείς παρατηρεί και «παρατηρείται».

2. Μεγάλα κτίρια-βάσεις [πάνω και κάτω από το επίπεδο +6,00 της πλατφόρμας, πρόσβαση από αυτό]: στεγάζουν μεγάλης κλίμακας προγράμματα κατανάλωσης [super-market, cineplex, χώροι άθλησης].

3. Πύργοι [6 πύργοι, 12μx12μ κάτοψη, διάφορα ύψη ορόφων ανάλογα με το πρόγραμμα, 60μ ύψος, πρόσβαση από το επίπεδο +6,00 της πλατφόρμας]: στεγάζουν μεσαίας ή μικρής κλίμακας προγράμματα κατανάλωσης [εστιατόριο, μπαρ, χώρο διαλογισμού, χώρο ευεξίας, χώρο πλυντηρίων, χώρο κοινωνικής επαφής, βιβλιοθήκη] και κατοικία. Οι πύργοι έχουν ζώνες περισσότερο συμπαγείς –επίπεδα κατοικιών- και ζώνες περισσότερο διαφανείς – επίπεδα προγραμμάτων κατανάλωσης.

4. Κατακόρυφες κινήσεις: κυλιόμενες σκάλες που συνδέουν το επίπεδο +6,00 της πλατφόρμας με τα διάφορα επίπεδα των προγραμμάτων κατανάλωσης μεγάλης κλίμακας, ασανσέρ [τα μισά χρησιμοποιούνται για τα προγράμματα κατανάλωσης, τα άλλα μισά για τις κατοικίες], δύο κλιμακοστάσια [ένα εσωτερικό, ένα εξωτερικό].

Κατοικία:

1. Οι κατοικίες προορίζονται για τους κάτοικους της σύγχρονης πόλης ο τρόπος διαβίωσης των οποίων χαρακτηρίζεται από αυξημένη κινητικότητα. Οι κάτοικοι της σύγχρονης πόλης δεν έχουν ανάγκη από ένα μόνιμο χώρο κατοίκησης παρά από ένα χώρο εφήμερης κατοίκησης, μια βάση. Αυτή πρέπει να προσφέρει εύκολη και ταχεία πρόσβαση από και προς τα δίκτυα συγκοινωνίας και επικοινωνίας και εύκολη και ταχεία εξυπηρέτηση από τους χώρους κατανάλωσης. Τη συνύπαρξη κατοικίας και κατανάλωσης υποστηρίζει ο σχεδιασμός των ΕΟ.

2. Κάθε κατοικία καταλαμβάνει την επιφάνεια μισού ορόφου [12x6μ μείον την επιφάνεια της κατακόρυφης κίνησης] και αποτελείται από έναν ενιαίο χώρο με περιοχή ύπνου, περιοχή υγιεινής, περιοχή προετοιμασίας φαγητού, περιοχή ξεκούρασης και μπαλκόνι [6x6μ]. Οι κατακόρυφες κινήσεις διατρυπούν το χώρο της κατοικίας: η συνύπαρξη των εφήμερων κινήσεων των δημόσιων προγραμμάτων κατανάλωσης και του ιδιωτικού χώρου της κατοικίας υποστηρίζει τη δημιουργία ενός νέου τύπου κατοικίας.

Εφήμερα Όρια 3

Ας επιχειρήσω να επαναδιατυπώσω τις βασικές αρχές-παραδοχές-ερωτήματα των Εφήμερων Ορίων:

1. Αφετηρία για την πρόταση αποτέλεσε η μετα-ολυμπιακή διάχυση της Αθήνας στην πεδιάδα των Μεσογείων.

2. Η διάχυση αυτή γίνεται με βάση τα δίκτυα (αττική οδό, προαστιακός-μετρό, αεροδρόμιο) και όχι με την επ’ αόριστον επανάληψη με διαφοροποιήσεις της αστικής μονάδας της πολυκατοικίας. Εδώ, δηλαδή, για πρώτη φορά στην μεταπολεμική Αθήνα το μοντέλο παραγωγής της πόλης ανατρέπεται και η πολεοδομία προηγείται της εξάπλωσης της πόλης.

3. Η διάχυση στα Μεσόγεια επιτρέπει νέες ελευθερίες που το λεκανοπέδιο [λόγω της παρουσίας ιστορικών τοποσήμων] δεν προσέφερε: μεγάλο ύψος και απρόβλεπτο προγραμματικό συνδυασμό [που έχει πάλι σχέση με δίκτυα και την αυξημένη κινητικότητα που αυτά προσφέρουν].

4. Τα λίγα ψηλά κτίρια στην Αθήνα αποτέλεσαν πάντα χρονικά τοπόσημα, κατέγραψαν τα εκάστοτε όρια του κεντρικού αστικού σχηματισμού σε μια συνεχή πορεία απομάκρυνσης από το ιστορικό κέντρο της Αθήνας: Ξενοδοχείο Hilton, Πύργος Αθηνών, Πύργος President, Πύργος Απόλλων, Πύργος Αttrina, Πύργος ΟΤΕ.

5. Τα Εφήμερα Όρια καταγράφουν-προσδιορίζουν τα όρια της νέας πόλης, της μετα-ολυμπιακής Αθήνας στο δρόμο προς τη θάλασσα.

6. Όπως υποδηλώνει το όνομά τους, τα Εφήμερα Όρια αποτελούν προσωρινά όρια της πόλης: όταν, στη συνέχεια, ο αστικός ιστός θα εξαπλωθεί και άλλο, θα τα ενσωματώσει.

7. Τα Εφήμερα Όρια επιχειρούν να διερευνήσουν τη σχέση του κτιρίου με τον αυτοκινητόδρομο.

8. Τα εφήμερα Όρια επιχειρούν να διερευνήσουν τη συνύπαρξη της κατοικίας με τα προγράμματα κατανάλωσης: πως είναι να ζεις μέσα σε ένα εμπορικό κέντρο, να πηγαίνεις σπίτι σου μέσα από το lobby ενός cineplex;

9. Τα Εφήμερα Όρια επιχειρούν να διερευνήσουν τις καταστάσεις που η διαφάνεια αλλά και το μέγεθος ενός ψηλού κτιρίου επιφέρουν: τη δυνατότητα της οπτικής συνέχειας του τοπίου [η τουλάχιστον της ψευδαίσθησης αυτής της συνέχειας], τη δυνατότητα παρατήρησης-εποπτείας [από ψηλά] αλλά και την ταυτόχρονη έκθεση [στα βλέμματα των περαστικών].

10. Τέλος, ποια είναι η σχέση των Εφήμερων Ορίων σε σχέση με το δίπολο παγκόσμιο-τοπικό; Θα μπορούσε κανείς να τα συναντήσει στις γενικές προεκτάσεις των πόλεων που συντελούνται σε όλη την υφήλιο ή υπάρχουν σε αυτά στοιχεία που τα προσδένουν σε μια ελληνική κατάσταση; Ίσως η διερεύνηση της σχέσης των Εφήμερων Ορίων με το τοπίο των Μεσογείων βοηθήσει στην απάντηση της ερώτησης αυτής.

Εφήμερα Όρια 2

Οι Ολυμπιακοί Αγώνες Αθήνα 2004 έδρασαν ως ξαφνική τομή, ρήξη στην αργή μεταπολεμική εξελικτική πορεία της Αθήνας. Για πρώτη φορά η κλίμακα του σχεδιασμού μετατοπίστηκε από την αρχιτεκτονική στην αστική κλίμακα: από την κλίμακα της πολυκατοικίας σε αυτήν της πλατείας, του πάρκου, του θαλάσσιου μετώπου, του αυτοκινητοδρόμου, στην κλίμακα της ίδιας της πόλης και ακόμη πιο πέρα στην κλίμακα της μητροπολιτικής περιοχής: από την Αθήνα στην Αττική.
Είναι φανερό πως μετά τους Ολυμπιακούς Αγώνες ένα νέο αστικό τοπίο είναι υπό κατασκευή στην Αττική. Οι νέες συστατικές του καταστάσεις αποτελούν μεταλλάξεις εκείνων που μορφοποίησαν τη μεταπολεμική μοντέρνα ελληνική πόλη όπως αποτελούν και προϊόντα -σε μεγαλύτερο ή μικρότερο βαθμό- των δύο αντιθετικών καταστάσεων που χαρακτηρίζουν τις σύγχρονες μεταπόλεις: δικτυακή υποδομή με κόμβους/σημεία αναφοράς και αδιάφορη, χαλαρή, διαχεόμενη και διαρκώς εξαπλούμενη στρώση κτισμένου. Το αναπαραγωγικό μοντέλο της πόλης έχει επίσης αλλάξει. Δεν βασίζεται πλέον στην προδιαγεγραμμένη διαδικασία αυτο-ανάπτυξης, μέσω της επ’ άπειρον επανάληψης με διαφοροποιήσεις της αστικής μονάδας της πολυκατοικίας, αλλά επίσης σε μετατοπίσεις και ρίξεις, μεγάλης ή πολύ μεγάλης κλίμακας πολεοδομικές παρεμβάσεις. Η ομοιομορφία της πόλης χάνεται, τα σημεία και τα τμήματά της δεν έχουν πλέον την ίδια σημασία στο σύνολο του αστικού ιστού, νέες ιεραρχίες έχουν εγκατασταθεί.
Τα δίκτυα κυκλοφορίας αποτελούν τους γραμμικούς άξονες της αστικής διάχυσης: μαγνητίζουν τις μεγάλες κτιριακές εμφυτεύσεις και αυτές, με τη σειρά τους, έλκουν τον μικρομεσαίας κλίμακας χαλαρό αστικό ιστό. Κατά μήκος των δικτύων χαράσσονται τα Εφήμερα Όρια της πόλης που, αργότερα, θα οριστούν εκ νέου, όταν η πόλη εξαπλωθεί και άλλο.
Το ενδιαφέρον δεν βρίσκεται στον ίδιο τον ορισμό των Εφήμερων Ορίων αλλά στις συνθήκες που αυτά προσφέρουν για μια διαφορετική αστική εμπειρία, ένα νέο συνδυασμό συμβατικών αστικών προγραμμάτων και νέων, μεγάλης κλίμακας, προγραμμάτων κατανάλωσης: κατοικώντας μέσα σε ένα cineplex με θέα στον αυτοκινητόδρομο και το μετρό. Το ενδιαφέρον βρίσκεται ακόμη στη σχέση ων Εφήμερων Ορίων με τα νέα υπολειμματικά τοπία που προέκυψαν από τη χάραξη των δικτύων αλλά και ο αναβαθμισμένος ρόλος του αυτοκινήτου.

Γιάννης Αίσωπος: Εφήμερα Όρια

Η ολοκλήρωση των μεγάλων έργων υποδομής στην Αττική –το νέο αεροδρόμιο και τα δίκτυα κυκλοφορίας (αττική οδός, μετρό, προαστιακός)- έφερε την Αθήνα στον καλλιεργήσιμο κάμπο των Μεσογείων: η διάχυση της πόλης είχε πια ξεπεράσει τα φυσικά όρια του λεκανοπεδίου.
Εκεί που η αττική οδός διασχίζει την αγροτική γη ορίζεται η προσωρινή άκρη της πόλης που θα μετατοπιστεί ξανά, στα πλαίσια της εν εξελίξει διάχυσης. Κατά μήκος του αυτοκινητόδρομου έχουν ήδη αρχίσει να εμφυτεύονται μεγάλοι όγκοι χώρων κατανάλωσης, αυτόνομα, συμπαγή αντικείμενα στο μεσόγειο τοπίο. Τα «Εφήμερα Όρια» προτείνονται ως σημάνσεις της προσωρινής άκρης της διάχυτης πόλης. Πρόκειται για ψηλόλιγνους διαφανείς ή ημιδιαφανείς όγκους που αγκιστρώνονται στην άκρη του αυτοκινητόδρομου και επιτρέπουν την οπτική συνέχεια του τοπίου. Επωφελούνται από τη θέση τους για να αναμίξουν προγράμματα κατανάλωσης και αναψυχής με χώρους κατοικίας για τους υπερκινητικούς κατοίκους της σύγχρονης πόλης.